هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در حالی از دیروز در نیویورک آغاز شد که جنگ ایران و پیامدهای منطقه‌ای و اقتصادی آن به یکی از محورهای اصلی رایزنی‌های دیپلماتیک تبدیل شده است. نزدیک به ۱۳۰رئیس کشور و دولت برای حضور در نشست‌های این دوره وارد نیویورک شده‌اند و در حاشیه سخنرانی‌های عمومی، مجموعه‌ای از دیدارهای دوجانبه و چندجانبه درباره جنگ ایران، امنیت منطقه و وضعیت بازار انرژی در جریان است. سازمان ملل نیز اعلام کرده است مناظره عمومی این دوره از ۲۲تا ۲۸سپتامبر برگزار می‌شود.
در چنین شرایطی دیدار مقام‌های کشورهای عربی خلیج فارس با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا را می‌توان بخشی از تلاش‌های منطقه‌ای برای مدیریت پیامدهای جنگ دانست. همزمان، طرح فرانسه برای بازگشایی تنگه هرمز، هشدار درباره افزایش قیمت انرژی در اروپا و مخالفت چین با تحریم شرکت‌های هواپیمایی ایران نشان می‌دهد دامنه بحران از میدان جنگ فراتر رفته و به تجارت، انرژی و مناسبات بین‌المللی کشیده شده است.
دیدار سران خلیج فارس با ترامپ
یکی از مهمترین دیدارهای حاشیه نشست مجمع عمومی، مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده سران و مقام‌های کشورهای عربی خلیج فارس با ترامپ بود. این دیدار در شرایطی دیروز انجام شد که کشورهای منطقه همزمان با نگرانی از گسترش جنگ، درباره آینده تعهدات امنیتی آمریکا نیز پرسش‌هایی داشتند.
در حالی که تا زمان انتشار این گزارش ،جزییات دیدار رهبران کشورهای خلیج فارس با ترامپ فاش نشده اما
سی ان ان گزارش داد حملات منطقه‌ای، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و تهدید زیرساخت‌های انرژی،از مهمترین نگرانی های اعراب در این نشست بود.
گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهد کاهش عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز به یکی از پیامدهای مستقیم ادامه تنش تبدیل شده است. بر اساس گزارش رویترز، در آخر هفته گذشته تنها ۱۷کشتی حامل کالاهای اساسی از هرمز عبور کردند، در حالی که این رقم هفته قبل از آن ۳۷فروند و میانگین پیش از جنگ حدود ۱۲۵کشتی در روز بود.
در چنین فضایی، کشورهای عربی خلیج فارس از یک سو به حضور امنیتی آمریکا وابسته‌اند و از سوی دیگر نگرانند که تشدید درگیری با ایران آنها را مستقیماً در معرض حملات تلافی‌جویانه قرار دهد. به نوشته سی‌ان‌ان، در میان کشورهای منطقه، تمایل قابل توجهی برای جلوگیری از تبدیل جنگ به یک درگیری فرسایشی وجود دارد.همزمان، عربستان با تهدیدهای امنیتی در چند جبهه روبه‌روست و حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های این کشور بر نگرانی‌ها درباره امنیت صادرات نفت افزوده است.
کشورهای دیگر منطقه نیز با پیامدهای اختلال در تجارت و کشتیرانی مواجه هستند. رویترز دیروز گزارش داد بازارهای سهام کشورهای خلیج فارس در آستانه رایزنی‌های احتمالی آمریکا و ایران در نیویورک با احتیاط حرکت کرده‌اند.
تنگه هرمز؛ محور اصلی مذاکرات
در میان مسائل مورد بحث، وضعیت تنگه هرمز جایگاه ویژه‌ای دارد. فرانسه در حال بررسی تدوین قطعنامه‌ای در شورای امنیت برای تضمین آزادی کشتیرانی در این آبراه است. این اقدام در صورت طرح رسمی می‌تواند پرونده هرمز را از سطح مذاکرات دوجانبه و منطقه‌ای به شورای امنیت منتقل کند.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است و اختلال در رفت‌وآمد کشتی‌ها در این آبراه مستقیماً بازار نفت و گاز را تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس گزارش مجلس عوام انگلیس، تنگه هرمز حدود یک‌چهارم محموله‌های نفتی حمل‌شده از طریق دریا را پوشش می‌دهد و اختلال در عبور نفتکش‌ها در پی آغاز جنگ ایران به افزایش شدید قیمت سوخت‌های فسیلی منجر شده است .
ادعاهای تکراری ترامپ
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا روز گذشته در جریان سخنرانی خود در هشتاد و یکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل ضمن تکرار ادعاهای گذشته در مورد ایران، مدعی شد آمریکا می‌تواند بلافاصله بعد از انتخابات میان دوره‌ای کنگره با تهران به توافق دست پیدا کند.
ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل بار دیگر ادعاهای خود در مورد نابود کردن نیروی نظامی ایران را مطرح و ادعا کرد ۱۵۹ کشتی ایرانی اکنون در قعر دریا هستند. رئیس جمهوری آمریکا درحالی که در جریان دو دور مذاکره قبلی با آمریکایی‌ها آنها در میان مذاکرات به ایران تجاوز نظامی انجام دادند، مدعی شد از ایران دعوت شده است توافق‌نامه‌ای را امضا کند، اما آنها امتناع کردند. وی اضافه کرد اعتقاد دارم می‌توانیم بلافاصله بعد از انتخابات میان دوره‌ای آمریکا به توافق دست پیدا کنیم.
ترامپ با وجود اینکه با استفاده از تمام ابزارها علیه ایران در اهداف خود شکست خورده است، از همه کشورها خواست در کارزار فشار علیه ایران، به آمریکا بپیوندند و تهران را به لحاظ اقتصادی منزوی کنند. وی بدون پرداختن به مشکلات اقتصادی در ایالات متحده و افزایش روز افزون قیمت‌های کالا و سوخت در این کشور که باعث کاهش محبوبیت وی و حزب متبوعش در آستانه انتخابات میان دوره ای کنگره شده، ادعا کرد تنها چیزی که ایران از دست نداده است، ۳۰۰ درصد تورم آنها است. رئیس جمهوری آمریکا بار دیگر گزینه‌های ادعایی مد نظر خود در مورد ایران را تکرار کرد و مدعی شد دو گزینه پیش رو است: یکی اینکه اقتصاد آنها در منطقه و جهان بدرخشد و دیگر اینکه آنها را نابود
کنیم.
او در ادامه با وجود گزارش‌هایی در مورد کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا، ادعا کرد: ما بیش از آن‌چه حتی تصور استفاده‌اش را داشته باشیم مهمات در اختیار داریم و همچنان بر حجم ذخایر خود می‌افزاییم و کارخانه‌های عظیم تولید مهمات افتتاح خواهند شد. همچنین باوجود گزارش‌های متعدد رسانه ها و نهادهای بین‌المللی در خصوص بسته بودن تنگه هرمز، ترامپ در مورد عبور انرژی از این آبراه مهم بین‌المللی در جنوب ایران نیز ادعا کرد آمریکا بیش از یک میلیارد بشکه از طریق تنگه هرمز اسکورت کرده است.
چین، مخالف تحریم های آمریکا
جنگ ایران همچنین به عرصه دیگری از اختلاف میان قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است. چین اعلام کرده با تحریم‌های آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایران مخالف است.گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین با تکرار موضع پکن درباره تحریم‌های یکجانبه آمریکا گفت: چین تحریم‌هایی را که خارج از چارچوب شورای امنیت اعمال شوند، غیرقانونی می‌داند و با تحریم شرکت‌های هواپیمایی ایران نیز مخالفت می‌کند.
این موضع در شرایطی مطرح شده که واشنگتن فشار اقتصادی خود بر ایران را افزایش داده است. اختلاف چین و آمریکا بر سر نحوه اعمال تحریم‌ها علیه ایران، بخشی از رقابت گسترده‌تر دو کشور درباره نظم اقتصادی و سیاسی بین‌المللی است و می‌تواند اجرای برخی تحریم‌های ثانویه آمریکا را نیز با چالش مواجه کند.
شما چه نظری دارید؟